Dit bericht is beveiligd met een wachtwoord. Geef je wachtwoord om het te lezen:

Wachtwoord:

Dit bericht is beveiligd met een wachtwoord. Geef je wachtwoord om het te lezen:

Wachtwoord:

Dit bericht is beveiligd met een wachtwoord. Geef je wachtwoord om het te lezen:

Wachtwoord:

Dit bericht is beveiligd met een wachtwoord. Geef je wachtwoord om het te lezen:

Wachtwoord:

Op dit moment leggen we bij Stut de laatste hand aan Rimpelingen. Aan deze voorstelling – waarin 4 mensen spelen op het toneel en nog eens 4 via video en audio te horen zijn – heb ik sinds mijn komst bij Stut gewerkt. De verhalen zijn gebaseerd op vele interviews met bewoners van Zuilen. 1 december 2011 gaat de voorstelling in première in het Vorstelijk Complex te Zuilen. Zie www.stut.nl

Rimpelingen – een voorstelling over de kunst van het ouder worden
In Rimpelingen ontmoeten vier mensen elkaar op een toneelvloer. Ze vertellen. Over vroeger en nu, over hun jeugd in Nederland of Marokko. Over fysieke problemen, opnieuw verliefd worden en het verliezen van een partner. Over het verschil tussen eenzaamheid en alleen zijn, over levenslustig en levensmoe zijn. Ze leren elkaar steeds beter kennen. Achter de gevels zitten de anderen. Zij komen de deur niet meer uit. Ze zijn onzichtbaar geworden.

Als je een wateroppervlak aanraakt, ontstaan er rimpelingen. Langzaam verspreiden ze zich. Een rimpeling komt obstakels tegen, maar overkomt deze door er overheen of er langs te gaan. Soms kaatst de rimpeling terug. Rimpelingen verwijzen ook naar rimpels, naar de zichtbare herinneringen aan het leven van een mens. Rimpelingen zijn het symbool voor die – soms vervloekte – tekenen van ouderdom die onontkoombaar zijn.

Gerda: Waar ging hij ook alweer over?
Omar: Hoe kun je dat nou vergeten?
Gerda: Gebreken Omar, gebreken komen met de nou ja. Waar ging hij ook alweer over?
Femke: Over ouderdom!
Abdelkader: Wie is dom?

Spel: Omar Beqqali, Femke van der Oord, Gerda van Oostveen en Mohand Afariad. Met: Ton Jekel, Max Perrie, Joke Quirijnen en Greet Veldmeijer. Regie: Donna Risa. Tekst: Malou de Roy van Zuydewijn. Dramaturgie: Jochem Naafs. Assistent dramaturgie: Nadine Arendsen. Assistent regie: Sara Bouman. Film: Marcel Prins. Decor- en kostuumontwerp: Annette Hildebrand. Productie en acquisitie: Samuela Loolofs. Techniek: Samia te Nuijl en Bas Consenheim. Portretfotografie: Rob Huibers. Grafisch Ontwerp: Andreia Costa & Tymen Cieraad. Algemeen directeur: Charlotte Riem Vis. Artistiek leider: Donna Risa.

Rimpelingen is onderdeel van het project ‘Levenslust’ en is tot stand gekomen in samenwerking met GG&GD Utrecht en Indigo. Met dank aan: Welzijnsstichting Portes, Abdelkader Louakili, Amar Haddouch, Willemien Meiberg, Jeanne Gootzen, de Hollandse noot, Mimi Carolina + seniorengroep en alle geïnterviewden.

Hoe maken we van Rotterdam de gezondste stad van Nederland?

Dat is de hoofdvraag tijdens de theatrale conferentie van regisseur Joachim Robbrecht in samenwerking met het Erasmus MC en Productiehuis Rotterdam. Het publiek staat centraal: de bezoekers kunnen elke avond hun stem laten horen en zo een bijdrage leveren aan een gezonder en gelukkiger Rotterdam. Bij aanvang van de conferentie worden de bezoekers voorzien van informatie om hiermee tijdens de avond zelf, al spelend, oplossingen voor problemen te ontdekken.

De levensverwachting in Nederland is bijna tachtig maar in Rotterdam is dat gemiddeld anderhalf jaar korter. Er is niemand die dat echt wil! Daarom trommelen we politici, ondernemers en wetenschappers bij elkaar om dat anderhalf jaar terug te veroveren. De conferentie duurt de hele maand november en gaat over vier verschillende onderwerpen waarop het meeste gezondheidswinst te behalen valt:

Werk, voedsel, sociale cohesie en lucht

www.rhh2020.nl

Regie en concept: Joachim Robbrecht. Met Sarah Moeremans, Carola Arons, Carry Hendriks. Decor: Tijmen Hauer. Dramaturgie: Lieke van Hoogenhuyze en Jochem Naafs. Fotografie: Shinji Otani. Productie: Productiehuis Rotterdam (Rotterdamse Schouwburg) in samenwerking met Erasmus MC.

The Performance Engine will be presented in Studio T on Friday 27th from 7 pm till 9 pm. We will focus on the possibilities of the Performance Engine as a technological memory machine. The Performance Engine (developed by Joris Weijdom and his team) is a system of hard- and software that enables theatre practitioners to improvise with interactive digital media. In several laboratory settings (LAB’S) practitioners have experimented with this setup and used the experience in their work. Currently, Weijdom’s research group at the Utrecht School for the Arts is working on the next phase of implementing so-called Mixed Reality techniques into the context of theatre and performance.
By Joris Weijdom in collaboration with Jochem Naafs, Ferdy Guliker and Roderick Gadellaa.

For more information download the program on psi17.org (.pdf) and visit the website of the research group: augmentedstage.com.

From Wednesday 25th till Saturday 28th Danslab and BIT will work on Hypermap, a research in which they will try and remember, combine and forget the (exchange of) (embodied) knowledge during the conference. We will use the concept of Ola Maciejewska’s performance unforgettable existents to absorb, document, exchange and archive this knowledge. Last Sunday we had a try-out at Theater Zeebelt in The Hague during a conference on the future of graphic design and from Wednesday onwards we will pop-up at various location in the city of Utrecht. In CBKU we will build an archive of the memories and experiences of the conference.
By Diane Elshout, Bruno Listopad, Giulia Mureddu, Ola Maciejewska, Jochem Naafs, Jette Schneider and Eric Schrijver.

For more information download the program on psi17.org (.pdf) and visit the website: hypermap.bit-dansdramaturgie.nl.

Dieren en ethiek
In het eerste deel van Het Dierloze Gerecht van Dirk-Jan Verdonk, over de vegetarische geschiedenis van Nederland, gaat Verdonk in op de sociaal-anarchist én vegetariër Ferdinand Domela Nieuwenhuis.  Hygiënische en economische redenen lagen ook ter grondslag aan zijn vergetarisme, maar humanitaire, ofwel ethische redenen spelen de hoofdrol volgens Domela Nieuwenhuis zelf in zijn lezing uit 1913 (Verdonk 2010: 47). Hoewel Verdonk ook een kanttekening plaatst – het is de vraag of hij niet in eerste instantie hygiënische gronden had – lijkt Verdonk ervan overtuigd dat ethische gronden inderdaad de hoofdzaak waren.

Verdonk verwijst in zijn inleiding naar Bruno Latours essay Wij zijn nooit modern geweest (1991) waarin Latour de dichotomie tussen natuur en cultuur op tracht te heffen. In zijn recentere boek Reassembling the Social (2005) herdefineert Latour ‘the social’. “Social is nowhere in particular as a thing among other things but may circulate everywhere as a movement connecting non-social things” (Latour 2005: 107). Sint- jakobsschelpen (Callon 1986) en schepen (Law 1986) kunnen een relatie hebben met andere actoren. Ze kunnen anderen dingen laten doen en op die manier zijn ze te beschouwen als bemiddelaars (mediators) (Latour 2005: 40). Deze actoren zijn wellicht niet sociaal in de manier waarop sociologen van the social dat begrip definiëren, maar ze zijn ook zeker niet niet-sociaal. Ze hebben relaties tot anderen, ze laten anderen dingen doen, ze zijn niet sociaal maar behoren tot een netwerk van associaties. In deze lijn spreekt Donna Haraway van naturecultures in plaats van natuur en cultuur. Daarmee probeert ze onder andere de zogenaamde uniekheid van de mens te ontkrachten. Juist die idee – dat de mens boven de andere dieren staat – stoot mij zo tegen de borst, zeker als ik over vegetarisme praat. Het argument dat ik mezelf boven de dieren plaats juist door geen vlees te eten lijkt mij onzinnig, juist omdat ik een keuze heb.

Dieren en sociale gelijkheid
Als je het socialisme herdefinieert met deze nieuwe definitie van het sociale in het achterhoofd kom je denk ik dichtbij de redenen van Domela Nieuwenhuis, of in ieder geval die van mij, om vegetariër te zijn. Ik wil hier nu niet ingaan op de Marxistische en economische grondslag van het socialisme, maar eerder op de basisideeën van sociale gelijkheid, rechtvaardigheid en solidariteit. Als niet alleen de mens tot het sociale wordt gerekend komt men al snel tot een bredere opvatting van alle actoren die in beginsel als gelijk moeten worden beschouwd. Dat houdt overigens (helaas?) niet in dat door het aangaan van relaties tussen actoren deze actoren altijd gelijk zullen blijven. Ook wil dat niet zeggen dat alle actoren hetzelfde zijn, eerder dat ze als gelijk behandeld moeten worden in hun verschillen. Mede doordat verschillen er pas zijn als actoren zich tot elkaar gaan verhouden én niet er al op voorhand zijn. Verdonk citeert John M. Coetzees The Novelle of Animals waarin Elisabeth Costello de lezer wijst op dat wat wezenlijk is aan mensen en andere diersoorten, namelijk een common animality (niet een common humanity!).

Ik ben een dier en er zijn uiteraard genoeg dieren die andere dieren eten. Aan de andere kant heeft de mens vlees nooit nodig gehad in tegenstelling tot carnivore dieren. We zijn prima in staat te overleven op plantaardig voedsel, zeker als we dat aanvullen met zuivel en eieren. Dat we ons bewust zijn dat we dit kunnen, maakt het onmenselijk, of beter gezegd ondierlijk om door te gaan met vlees eten. Dat brengt me bij het volgende punt: het milieu. Je kunt je afvragen of organismen zich bezig houden met het milieu om zich heen. Hoe egoïstisch is het individu? Hoe egoïstisch is de soort? Charles Darwin en na hem vele anderen wijzen ons op het overleven van de meest aangepaste soort en Richard Dawkins spreekt van egoïstische genen om het voortbestaan van de soort te verzekeren. Heel belangrijk is het daarbij wel om niet te vergeten dat het milieu waarin een soort leeft dan juist belangrijk is. Soorten kunnen zich aanpassen, maar zullen ook hun best doen om te zorgen dat de omgeving in eerste instantie niet veranderd. Ze houden dus onbewust (of onbewust?) rekening met het milieu.

Dieren en avantgarde – dieren als avantgarde
De mens lijkt ervoor te hebben gekozen om dit tot het uiterste te drijven door te stellen dat het milieu maakbaar is. Dat krijgen we nu terug, zo lijkt het. Dat de mens zich ervan bewust is (of wordt) dat deze maakbaarheid een grens heeft is niet meer dan natuurlijk (of ik zou moeten zeggen natuurcultuurlijk). De mens is zich ervan bewust dat ze een bewustzijn heeft en dat maakt het nadenken over deze kwesties lastig. In hoeverre kunnen we nog iets veranderen? Als dit de weg is die de mens als soort heeft gekozen, wie ben ik dan om dat stop te zetten? Aan de andere kant begint een verandering in een soort altijd kleinschalig. Een mutatie van een gen kan ook een mutatie van een gedachten zijn.

In De Volkskrant van 30 april 2011 zegt Peter Sloterdijk in een interview van Peter Giesen dat er een nieuwe avantgarde opstaat. “Ik zie de nieuwe avantgarde al ontstaan. Op de hele wereld zie je een nieuwe vorm van reflectie, er ontstaat een nieuwe generatie die haar leven al in dit perspectief overdenkt. Die ethische avantgarde zal men herkennen aan de eisen die zij aan zichzelf stelt en vervult. Zulke groepen bestaan nu al, als je ziet hoe jonge mensen zich engageren met Greenpeace of honderden andere niet-gouvernementele organisaties” (Sloterdijk 2011). En hoewel Sloterdijk geen vegetariër is (“Nee, maar door mijn vrouw ben ik passief vegetariër. Ik zou best vlees willen eten, maar krijg het niet” (Sloterdijk 2011)), gelooft hij wel dat we minder vlees zouden moeten eten.

Je kunt je afvragen of de opstand van deze nieuwe avantgarde, niet te elitair is en dus haast anti-socialistisch. Een partij als GroenLinks – populair bij een jong electoraat – sluit volgens mij aan bij deze avantgarde. GroenLinks krijgt misschien ook het commentaar de oude linkse waarden overboord te gooien, te liberaal te zijn. Sloterdijk zelf benadrukt dat hij wel degelijk vindt dat het verticale denken opnieuw moet worden overdacht, om het horizontale denken waarin iedereen gelijk is en alles vervlakt tegengas te bieden. Maar juist de idee dat niet iedereen gelijk is, maar wel in eerste instantie als gelijk moet worden beschouwd blijft volgens mij overeind staan. Door te starten vanuit het niet weten hoe de relaties zijn tussen de verschillende actoren – en ze daarmee als gelijk te beschouwen – kun je verder gaan nadenken over deze relaties – over hoe ze veranderen, over hoe ze steeds opnieuw worden aangegaan, over hoe ze een netwerk vormen, misschien tijdelijk één actor worden. Hoe een aantal dieren van de diersoort mens de avantgarde kan vormen die zorgt voor een verandering in het nadenken over het netwerk dat dieren bindt.

Dieren in het labyrint – een verdwaalde conclusie
“In grote lijnen ontstaat een labyrint als er keuzes gemaakt moeten worden uit verschillende alternatieven en het bestaat uit een verzameling van onze mogelijke voorkeuren” citeert Nutscracker een Frans filosoof in het op de mythe van Theseus en de Minotaurus gebaseerde boek De helm der verschrikking van Viktor Pelevin (2006). Het labyrint kun je beschouwen als je persoonlijke interpretatie van een netwerk van actoren, als de actor die daaruit ontstaat in jouw ogen. Je kunt het van een afstand zien als een overzichtelijk geheel, als één ding. Als je inzoomt zie je misschien wel waar het midden is – waar je de Minotaurus zult treffen – maar als je je er eenmaal in begeeft, wordt je onderdeel van het labyrint, weet je misschien niet meer waar jij ophoudt en waar een andere actor begint.

Als je niet weet wie de ander is, maar wel wilt weten wie hij is start je een gezamenlijke ontdekkingstocht, een dialoog, een discourse, een tocht door het labyrint. Ieder door zijn eigen labyrint, met zijn eigen Minotaurus. Als je hem vindt blijft het de vraag wie hij is en hoe je hem verslaat, of je hem wel wilt verslaan. De Minotaurus is natureculture, is half dier half mens. Het verslaan van de Minotaurus is niet de overwinning van het menselijke op het dierlijke, maar van het menselijke op het menselijke zelf. Het is het erkennen van het dierlijke in de mens, van het dier dat de mens is. Het is het weerstaan aan het verslaan, het weerstaan van het moorden. Als je de Minotaurus verslaat, versla je toch vooral jezelf. “Minotaure! Minotaure, c’est toi!! Tu es Minotaure!!! (Pelevin 2011).

—

Giesen, Peter. “Naar de sportschool om de planeet te redden”. De Volkskrant 30 april 2011. Het vervolg p. 6-7.

Latour, Bruno. Wij zijn nooit modern geweest (1991). Vert. Joep van Dijk en Gerard de Vries. Amsterdam: Van Gennep, 1994.

Latour, Bruno. Reassembling the Social. An introduction to actor-network-theory. Oxford: Oxford UP, 2005.

Pelevin, Viktor. De helm der verschrikking (2006). Vert. Froukje Slofstra. Amsterdam: De bezige bij, 2006.

Verdonk, Dirk-Jan. Het dierloze gerecht. Een vegetarische geschiedenis van Nederland. Amsterdam: Boom, 2009.

Ik assisteer Joris Weijdom die dag in zijn performance lecture over de rol van technologie in het creatieve proces. Voor meer informatie over het symposium: Doing Diderot. Voor meer informatie over de Performance Engine en het onderzoek van Joris Weijdom: Augmented Stage.

Technologie en theater – Performance Lecture over flexibele technologie in het creatieve maakproces en de potentie van Mixed Reality.
Aanbieder: Joris Weijdom, hoofd onderzoeksgroep Virtueel Theater, namens het Lectoraat Theatrale Maakprocessen. Met medewerking van Jochem Naafs, Ferdy Guliker en Roderick Gadellaa.

Kun je met technologie improviseren op de vloer in een theatermaakproces? Hoe moet je zoiets doen? En wat levert dat dan op?
Het gebruik van technologie in het theater is zo oud als het theater zelf. Hedendaagse technologische ontwikkelingen gaan echter zo snel dat theatermakers niet alle innovaties kunnen bijhouden en integreren. In een theatermaakproces waar improvisatie en maken op de vloer een rol speelt lijkt complexe technologie vaak een belemmering voor de creatieve flow van het moment. Zowel technologie als de maker moeten zich aanpassen om samen te kunnen werken.
Deze theatrale lezing geeft een kort overzicht van het onderzoek dat is gedaan door de onderzoeksgroep Virtueel theater in de afgelopen 4 jaar. Hiervoor wordt gebruik gemaakt van de Performance Engine, een door de onderzoeksgroep ontwikkelt prototype van een interactief systeem die improvisatie mogelijk maakt met digitale media. Doordat de interface, een soort intermediair tussen de gebruiker en het systeem, zo is ontworpen dat onmiddellijk aanpassingen kunnen worden gemaakt, kunnen makers keuzes op de vloer uitproberen en de consequenties ervan ervaren en interpreteren. Diverse makers gingen in diverse zogenaamde LABs met dit systeem op uiteenlopende manieren en momenten in hun maakproces op zoek naar de potentiële meerwaarde van digitale media in hun werk. De lezing zal deze praktijk gebaseerde onderzoeken in een breder kader presenteren en het systeem live demonstreren om een beknopt ervaarbare indruk te kunnen geven aan het publiek.

Theatrale maakprocessen, Hogeschool voor de Kunsten Utrecht
Lector Nirav Christophe

Mijn 365e halfvier. Een jaar lang heb ik elke dag om halfvier nagedacht, even stil gestaan. Naar aanleiding van Alain De Botons boek How Proust can save your life heb ik elke dag op hetzelfde tijdstip nagedacht over wat ik zou doen in mijn laatste uren. Ik schreef op 8 april 2010:

“Soms zal ik denken over wat ik daadwerkelijk op dat moment wil doen, soms zal ik beschrijven wat ik op dat moment blijf doen, soms waarvan ik droom en altijd zal ik, geïnspireerd door Prousts antwoord op deze oproep, nadenken over alle mooie dingen die ik sowieso zou kunnen doen, ook als dit bericht niet in de krant zou staan”.

Wat weet ik nu echt van Marcel Proust? Eigenlijk niet veel meer dan een jaar geleden. Ik heb De Bottons boek uitgelezen, hoewel ik daar nog erg lang over gedaan heb. Ik heb verhalen gehoord over de Proust cyclus van het Ro Theater. Ik ken het verhaal van de Madaleine, of in ieder geval denk ik dat ik het ken. Eigenlijk ging dit project ook niet over Proust. Toch ben ik vandaag weer bij Proust terecht gekomen. Mijn jaarlange halfvier lijkt, als ik nu terugkijk, nog het meest op een zoektocht naar de tijd. Niet naar de verloren tijd van Marcel, maar eerder naar de tijd die te winnen is: “Op zoek naar de gewonnen tijd – geen Proust”.

Het blijkt dat ik vaak niet veel verder kijk dan het moment zelf. Wat ben ik aan het doen? Wil ik dat doen? Ja, dan wil ik dat doen. Nee, dan wil ik misschien iets anders doen in dit laatste uur. Misschien is het een goed teken en doe ik blijkbaar wat ik wil doen, geniet ik genoeg van mijn bezigheden in werk en vrije tijd. Aan de andere kant kun je je afvragen of al die 265 schrijfsels wel echt representatief zouden zijn voor wat ik echt wil als mij, met de rest van de wereld, nog maar enkele uren rest.

Ongeveer 9 jaar geleden sliep ik in een hostel in Londen. Ik had een bed verschoven dat daardoor voor de deur kwam te staan. Tijdens één nacht ging rond 1.00 het brandalarm af. De bel in de kamer rinkelde en rinkelde en ik zat verstijfd rechtop in bed. Niks kon ik. Ondertussen werd ik gemaand actie te ondernemen: “verschuif het bed!”. Niks kon ik. Pas enkele seconden – of waren het minuten? – later stonden we op de gang. De gang waar niks aan de hand leek, waar het alarm nog steeds rinkelde, waar verder geen enkel teken van paniek was. De muziek van de discotheek in het hostel speelde nog, de mensen dansten. Loos alarm, maar als dat niet zo was geweest? Ik stond in mijn pyjama op de gang en voelde me betrapt.

Wat ben ik waard in een gevaarlijke, onverwachte situatie? Wat ben ik waard als de wereld vergaat? Kan ik dan nog wel echt genieten? De vraag is natuurlijk of de werkelijke situatie relevant is voor dit project. Nadenken over een eventuele apocalyps, of beter gezegd de tijd tussen de aankondiging van de ramp en de daadwerkelijke ramp zelf gaat eigenlijk niet over de paniek, de verwoesting, de angst. Het gaat voor mij over leven alsof het de laatste dag is, genieten van het moment. Vandaag en niet morgen leven. Halfvier ‘s middags is het moment dat ik leef en ik me realiseer dat ik leef.

Halfvier is een zoektocht geweest naar de gewonnen tijd. Niet alleen door opnieuw na te denken over de tijd waarop je leeft en de tijd die je nog rest, maar ook door het medium dat ik ben gaan gebruiken. Door halfvier online te plaatsen met wordpress kon ik de tijd manipuleren en dat heb ik gedaan. Als ik om halfvier geen computer bij de hand had heb ik kort nagedacht over halfvier, of een snelle aantekening gemaakt. Uren, soms dagen later kwam dit toch nog ‘op tijd’ online. WordPress geeft je de mogelijkheid om berichten in het verleden én de toekomst te schrijven. Ik ben eigenlijk op 5 april om 0.30 begonnen aan deze tekst. Nu om 17.30 schrijf ik alweer. Maar als ik straks op Publiceren klik, beweert mijn website glashard dat dit om 15.30 is gepubliceerd.

Halfvier is net zoveel een leugen als de waarheid. Het is subjectief en als ik er zelf in wil geloven is het waar. Ik heb elke dag gedacht, geschreven, gelezen. Ik heb elke dag geleefd om halfvier. Ik heb elke dag precies om 15.30 mijn bericht gepubliceerd.

“An American scientist announces that the world will end, or at least that a huge part of the continent will be destroyed, and in such a sudden way, that death will be the certain fate of millions of people. If this prediction were confirmed, what do you think would be its effect on people between the time when they acquired the aforementioned certainty and the moment of cataclysm? Finally, as far as you’re concerned, what would you do in this last hour?”(L’Intransigeant, zomer 1922)